Alle witte mannen naar achteren!

Muzikale vrouwen met een Boodschap #3 2026: Sophie Straat

Beeld Suzanna de Ridder 260906

In de reeks Muzikale Vrouwen met een Boodschap portretteert LOVER bekende en minder bekende muzikantes. In deze editie: Sophie Straat. Deze zomer vroeg ze op een festival mannen om in de moshpit ruimte te maken voor vrouwen. Die oproep schoot sommigen in het verkeerde keelgat.

Sophie Straat is de artiestennaam van Sophie Schwartz. In het begin van haar muzikale loopbaan zong ze levensliederen met maatschappelijk geëngageerde teksten over onder meer woningnood, racisme, seksisme en sociale ongelijkheid. Voor haar EP ’t Is Niet Mijn Schuld ontving ze in 2021 een Edison. Haar debuutalbum Smartlap Is Niet Dood (2023) leverde nominaties op voor onder meer de 3FM Awards en de Amsterdamprijs voor de Kunst. In 2025 verscheen haar album Wie de fak is Sophie Straat, waarop het accent richting punk verschuift. Straat stond de afgelopen jaren op menig groot festival, zoals Best Kept Secret, Lowlands, Oerol, Into The Great Wide Open en Pukkelpop. Daarnaast organiseert ze sinds 2023 jaarlijks haar eigen Protestfest in Paradiso, waarvan de opbrengst naar een goed doel gaat.

Aan het einde van haar optreden in juni op Best Kept Secret vroeg Straat vrouwen, queer personen en mensen van kleur om naar voren te komen voor een moshpit en riep ze “alle witte mannen naar achteren”. Haar oproep was bedoeld om tijdelijk ruimte te creëren voor groepen die in een reguliere moshpit minder veilig zijn of zich minder veilig voelen. Nadat een filmpje van die oproep online kwam, volgde een golf aan kritiek en aangiftes. In de weken daarna herhaalde Straat de oproep onder meer tijdens de Gentse Feesten. Ook in België leidde dat tot honderden meldingen. Zowel het OM in Nederland als gelijkekansencentrum Unia in België concludeerden dat de uitspraak niet als discriminatie kan worden aangemerkt. Het ging om één tijdelijke moshpit en bovendien werden witte mannen niet van het concert geweerd.

Onveilige moshpits
De oproep van Straat was niet nieuw: de punkband Bikini Kill creëerde al in de jaren negentig ruimte voor vrouwen en andere gemarginaliseerde groepen in moshpits. Dat was toen nodig en is helaas nog steeds nodig. Recente onderzoeken uit onder meer het VK, de VS en Australië laten zien dat seksuele intimidatie en aanranding tijdens muziekfestivals en popconcerten geen incidenten zijn. Veel vrouwen – een aantal onderzoeken heeft het over meer dan 80 procent – worden er ongewenst aangeraakt en betast. Vooral in moshpits komt seksueel grensoverschrijdend gedrag relatief vaak voor. De drukte, de chaos en het voortdurende fysieke contact bieden plegers de mogelijkheid om zich ongezien te misdragen.

Haatberichten en doodsbedreigingen
Na haar oproep kreeg Sophie Straat een grote hoeveelheid online haat, waaronder seksistische en antisemitische berichten en doodsbedreigingen. Dit is een structureel probleem, waar ook vrouwen in andere sectoren last van hebben. Vrouwen die zich nadrukkelijk en openlijk uitspreken over macht en ongelijkheid, krijgen dezelfde drek over zich heen. Of ze nu burgemeester zijn, journaliste, actrice, CEO van een groot bedrijf of lid van de Tweede Kamer. Niet alleen krijgen vrouwen veel meer commentaar dan mannen, ook is het commentaar vaker persoonsgericht en seksistisch. Vrouwen krijgen kritiek op hun toon, hun uiterlijk, hun persoonlijk. De reacties op Straat tonen dit goed aan: niet alleen de inhoud van haar boodschap werd bekritiseerd, maar ook de manier, het moment en vooral de toon waarop ze die bracht.

Intimidatie als mechanisme
Achter deze intimidatie en vuilspuiterij zit een mechanisme dat veel vrouwen direct herkennen. Bij bedreigingen probeer je te de-escaleren om de dader niet nóg bozer te maken. Je zwijgt uit angst voor wat spreken kan aanwakkeren. Maar als je al bij voorbaat zwijgt, uit angst voor bedreigingen omdat je zag wat een andere vrouw over zich heen kreeg, dan werkt de intimidatie dus. Wanneer je je daarentegen wél uitspreekt, dan word je aangevallen op je toon, je stemgeluid, je kleding. Het maakt dus niet uit of je zwijgt of spreekt: beide worden tegen je gebruikt. Een fanatieke, strijdbare vrouw wordt weggezet als ‘te boos’ of ‘te krengerig’ of ‘zuur’. Eenzelfde man wordt geprezen om zijn moed.

Formele gelijkheid versus feitelijke gelijkheid
De discussie over Straat raakt ook aan een veel oudere discussie, namelijk die over positieve discriminatie. Elke maatregel om de positie van vrouwen te verbeteren kan rekenen op een stortvloed aan negativiteit. Kijk bijvoorbeeld naar discussies over vrouwenquota, voorkeursstemmen en vacatures met de tekst ‘bij gelijke geschiktheid gaat de voorkeur uit naar een vrouw’. Men roeptoetert dat het om kwaliteit moet gaan, of dat voorkeur voor vrouwen óók discriminatie is. Het principiële verschil is echter dat positieve actie juist bedoeld is om bestaande achterstanden te corrigeren. Het VN-Vrouwenverdrag erkent tijdelijke maatregelen om gelijkheid te versnellen expliciet als niet-discriminerend. In dat licht kun je de reacties op Straats oproep zien als een botsing tussen formele gelijkheid — iedereen dezelfde ruimte — en het streven naar feitelijke gelijkheid: ruimte creëren voor groepen waarvoor die ruimte in de praktijk niet vanzelfsprekend, gelijkwaardig of veilig is.

Foto: Jules van Eijs, TivoliVredenburg, 13 maart 2026

Popstars Against Nazi’s
Sophie Straat laat zich gelukkig niet het zwijgen opleggen, ondanks de enorme backlash. Tijdens Lowlands 2026 lanceerde Straat het shirt Popstars Against Nazi’s en op het podium blikte Straat terug op haar "gekke zomer" en “al die huilende mannen": "Er zijn genoeg plekken waar jullie vooraan kunnen staan. Bij het politieke debat bijvoorbeeld, als het gaat over vrouwenhaat, transhaat, misogynie, racisme, discriminatie. […]  En kom niet aan met dat we allemaal gelijk zijn, want dat zijn we dus niet. Dit is de laatste keer dat ik het uitleg."

Steun LOVER!
LOVER draait uitsluitend op vrijwilligers en donaties. Wil je dat Nederlands oudste feministische tijdschrift blijft bestaan? Help ons door een (eenmalige) donatie. Elke euro is welkom en wordt gewaardeerd. Meer informatie vind je hier.
Meer LOVER? Volg ons op Instagram, LinkedIn en Facebook.