Het feministische randje van Dolly Parton 

De Queen of Country en haar bijdragen aan onze wereld

Curtis Hilbun, CC BY 3.0 , via Wikimedia Commons

Dolly Parton overleed op 26 augustus 2026 op 80-jarige leeftijd. Ze werd begraven naast haar man, Carl Thomas, in Nashville. Parton was een van de meest geëerde countryartiesten en heeft, onder andere, elf Grammy's in ontvangst mogen nemen. Ze heeft tijdens haar leven niet alleen veel betekent voor de muziek, maar ook voor gelijkheid. 

Dolly Parton is geboren op 19 januari 1946 in de Amerikaanse staat Tennessee. Zoals ze zelf omschreef, kwam ze uit een 'straatarm' gezin van twaalf kinderen. Haar passie voor muziek kreeg ze van haar moeder en haar, later steeds belangrijkere, zakelijke instinct had ze van haar vader. Haar vader was een kleine tabaksboer en werkte hard op het land. Het was een slimme man die overal een goede deal uit wist te slepen. 

Van jongs af aan maakte Parton al muziek. Als zesjarig meisje zong ze gospelmuziek in de kerk, waarna vele radio-optredens met haar gitaar volgde. Na de middelbare school besloot ze verder te bouwen aan haar carrière en verhuisde ze naar Nashville. Met haar oom, Bill Owens, schreef ze in die tijd vooral veel nummers voor andere country-artiesten. Hoewel haar platenlabel de zangeres eerst alleen als bubblegumpopzangeres (vrolijke popmuziek) wilde promoten, kon ze na veel aandringen toch een countrynummer opnemen. 

Vanaf dat moment begon haar countrycarrière te groeien. Haar zangkunsten in haar album Hello I'm Dolly brachten haar in contact met andere country artiesten. Parton deed verschillende samenwerkingen, waaronder een duet met Porter Wagoner en Kenny Rogers. Haar solocarrière lag niet stil en groeide steeds meer. Ze schreef hit na hit, waaronder I will always love you en Jolene. 

Parton en het feminisme 
Het tijdschrift Ms. Magazine erkende Parton vanaf 1987 al als een actieve feminist. “Als feminisme betekent dat elke vrouw haar unieke kracht vindt en andere vrouwen helpt hetzelfde te doen, dan heeft Dolly Parton zeker beide gedaan," aldus grondlegger Gloria Steinem. Volgens Steinem kan een vrouw de ongelijkheidskwestie al verbeteren door simpelweg publiekelijk en zonder te verontschuldigen haarzelf te zijn. Parton liet zien dat een vrouw zich volledig goed kan voelen in haar vrouwelijke vormen én zakelijk in controle kan zijn. 

Haar zakelijke controle zorgde er bijvoorbeeld voor dat ze kon excelleren binnen verschillende disciplines. Zo heeft ze als een van de weinige artiesten de EGOT-status behaald (winnares van een Emmy, Grammy, Oscar en Tony). "Ik ga mezelf niet begrenzen omdat anderen niet willen accepteren dat ik ook goed ben in andere dingen," aldus Parton. 

Daarnaast richtte ze al vrij snel Dolly Parton Enterprise op om de rechten van haar eigen nummers in handen te houden. Parton liet zich niet intimideren door mannen die ze tegenkwam in de branche. "Door de manier waarop ik eruitzag dachten sommige mannen dat ik dom was, maar ik had de deal al gesloten voordat ze doorhadden wat er was gebeurd." Ze wist van zichzelf dat ze scherp was en liet zich niet van de leg brengen door mensen die iets anders zeiden. "Ik raak niet gekwetst door alle grappen over domme blondjes, want ik weet dat ik niet dom ben." 

Publieke uitingen 
Parton vond het erg belangrijk om er te zijn voor haar familie en terug te geven aan haar gemeenschap. Ze steunde veel liefdadigheidsprojecten op het gebied van dierenwelzijn, gezondheidszorg en natuurrampen. Parton heeft nooit kinderen gekregen met haar partner en zag dit als keuze van god en haarzelf. "Ik had mijn carrière, muziek en was veel aan het reizen. Als ik kinderen had gehad, had ik thuis moeten blijven om voor ze te zorgen."

Parton bleef vaak neutraal bij het bespreken van gevoelige of politieke onderwerpen. Zo kaartte ze tijdens een optreden op het Newport Folk Festival in 2019 een gevoelig onderwerp aan, maar bleef ze subtiel. Toen ze net trouwde met haar man kwam op een openhartige manier ter sprake hoe 'puur' ze was. “Mijn fouten zijn niet erger dan die van jou, alleen maar omdat ik een vrouw ben,” zong ze in een nummer over dit onderwerp. De publieke uitingen van Parton bleven vaak bij soortgelijke verwijzingen in nummers of neutrale uitspraken. 

More is more 
Hoewel Parton zichzelf geen feminist noemde, stond ze wel achter de beginselen van het feminisme. "Om feminist te zijn hoef je niet met protestborden rond te lopen. Wel vind ik het belangrijk dat ik mijn vrouwelijkheid kan uitdragen en kan laten zien dat je als vrouw kunt doen wat je maar wilt," aldus Parton. Dit droeg ze uit door haar flamboyante kledingstijl en make-up. "Als mensen zeggen: less is more, is mijn antwoord: onzin. More is more."

Dolly Parton heeft een grote indruk achter gelaten op verschillende facetten van de wereld. De muziekindustrie is ruim 3000 countrynummers rijker, verschillende liefdadigheidsprojecten hebben er ruime donaties bij mogen schrijven en de gelijkheidsstrijd heeft er een icoon bij. 

Het is jammer dat er geen nummers meer bijkomen en er een voorbeeld is weggevallen. Maar niet getreurd, uit de bonte wereld van Dolly kunnen we genoeg meenemen om een flamboyante en vrouwvriendelijkere draai aan het leven te geven. Zoals Parton zei: "If you see someone without a smile today, give ’em yours.” 

Steun LOVER! 
LOVER draait sinds de start in 1974 volledig op vrijwilligers en donaties. Wil je dat een van Nederlands oudste feministische tijdschriften blijft bestaan? Help ons door een (eenmalige) donatie. Elke euro is welkom en wordt gewaardeerd. Meer informatie vind je hier.