Medische kennis door tot slaaf gemaakte vrouwen

Het verhaal van Anarcha, Betsey en Lucy

Beeld gemaakt door Jules van Beurden

J. Marion Sims zou volgens de medische wereld de ‘vader van gynaecologie' zijn. Maar zijn ontdekkingen deed hij zonder ethisch correcte handelingen. In de 19e eeuw experimenteerde hij op elf tot slaaf gemaakte vrouwen.

Drie van hen zijn Anarcha, Betsey en Lucy. Zij fungeerden als proefkonijnen: zonder enige verdoving hebben zij gedwongen operaties moeten ondergaan. En hoewel er nu meer en meer erkenning en waardering komt voor Anarcha, Betsey en Lucy, weten nog te weinig mensen van hun gedwongen offers. Hun verhaal verdient doorverteld te worden.

Gynaecologische doorbraken
Tussen 1845 en 1849 opereerde Sims tientallen keren op Anarcha, Betsey, Lucy en de andere tot slaafgemaakte vrouwen. Zonder toestemming en verdoving. Sims had een deal gesloten met de slavenhouder dat hij de vrouwen gratis mocht gebruiken in ruil voor kost en inwoning. Sims wilde de behandeling van obstetrische fistels perfectioneren. Dat is een ernstige scheur na een moeilijke bevalling, waarbij urine en/of ontlasting ongewild via de vagina naar buiten komt. De vrouwen werden geleverd door slaveneigenaren die hun slavinnen vruchtbaar wilden houden. Sims geloofde dat zwarte mensen minderwaardig waren en deinsde er niet voor terug om op de vrouwen technieken uit te proberen. Daarnaast dwong Sims de vrouwen om voor hem te werken, terwijl hij op hen experimenteerde.

Wie waren Anarcha, Betsey en Lucy? 
We weten helaas weinig over deze drie vrouwen, omdat zij als tot slaafgemaakte vrouwen nauwelijks in eigen woorden zijn gedocumenteerd. Vrijwel alles wat historici weten van deze drie vrouwen komt uit notities, memoires en publicaties van Sims en uit latere reconstructies van historici. Wat we wel weten is dat de vrouwen in Alabama in 1840 leden aan een obstetrische fistel. Van de drie is er het meest bekendst over Anarcha en Lucy. Ze waren beiden ongeveer zeventien en achttien jaar oud. Beiden hadden na een langdurige en traumatische bevalling een fistel ontwikkeld. De ingrepen waren fysiek slopend. Volgens Sims’ eigen verslagen onderging Anarcha gedurende ongeveer vier jaar ten minste dertig operaties voordat hij een techniek ontwikkelde die volgens hem succesvol was. Lucy was een van zijn eerste ‘proefpersonen’. Sims beschreef in zijn notities hoe zij tijdens een langdurige operatie aan hevige pijn leed en hard schreeuwde. Lucy werd na een van haar operaties doodziek door een zware bloedvergiftiging, veroorzaakt door het gebruik van een vroege urinekatheter, en deed er maanden over om te herstellen.

Operatiemethode
De eerste operaties vonden plaats voordat anesthesie algemeen beschikbaar was. Maar ook nadat anesthesie op meerdere plekken was geïntroduceerd, experimenteerde Sims alsnog zonder anesthesie op de vrouwen. Later gebruikte Sims wel anesthesie bij veel van zijn witte patiënten. Sims geloofde en verspreidde de racistische en destijds heersende overtuiging dat zwarte mensen en specifiek zwarte vrouwen minder pijn zouden voelen dan witte mensen. Het is merkwaardig dat hij dan tevens wel dacht dat dezelfde operatiemethode die hij toepaste bij de tot slaafgemaakten ook zou werken bij zijn witte patiënten…

Na de experimenten
Sims slaagde in 1849 er in de fistel van Anarcha volgens hem succesvol te sluiten met behulp van zilveren hechtdraden. Betsey, Lucy en de andere anonieme vrouwen genazen kort daarna ook. De vrouwen werden na hun herstel teruggezonden naar hun eigenaren om weer dwangarbeid te verrichten, omdat de vrouwen wettelijk eigendom waren van hun slavenhouders. Nadat Sims de chirurgische techniek dankzij de zwarte vrouwen volgens hem had geperfectioneerd, verhuisde hij naar New York. Daar paste hij de methode succesvol toe op rijke, witte vrouwen. Bij hen gebruikte hij wel verdoving.

Historische erkenning
Omdat de tot slaaf gemaakte vrouwen destijds analfabeet waren en geen stem hadden, zijn er vanuit henzelf geen geschreven documenten overgeleverd. Daarom werd lange tijd alleen Sims geëerd als de ‘vader van de moderne gynaecologie’. 

Tegenwoordig is de historische blik gekanteld. Eerst stonden er in Central Park in New York standbeelden van Sims, maar die zijn inmiddels verwijderd vanwege de onethische aard van zijn experimenten. De medische wereld, activisten en historici beschouwen Anarcha, Betsey en Lucy nu officieel als de ‘moeders van moderne gynaecologie’ om hen te eren voor de offers die zij gedwongen moeten brengen voor de medische wetenschap.

In Montgomery, Alabama, waar Sims vroeger op de tot slaaf gemaakte vrouwen experimenteerde, staan nu de Mothers of Gynecology, een een bijna vijf meter lang standbeeld van Anarcha. Achter Anarcha staat een bijna drie meter lang standbeeld van Betsey en naast Betsey staat dan een bijna twee meter lang standbeeld van Lucy. Het staat symbool voor opoffering, pijn, lijden, maar ook voor strijden en overleven. Het monument is gemaakt door kunstenares Michelle Browder en onthuld in de herfst van 2021.

Steun LOVER!
LOVER draait uitsluitend op vrijwilligers en donaties. Wil je dat het oudste Nederlandse feministische tijdschrift blijft bestaan? Help ons met een (eenmalige) donatie. Elke euro is welkom en wordt gewaardeerd. Meer informatie vind je hier.
Meer LOVER? Volg ons op Instagram, LinkedIn en Facebook.