Een feministische analyse van AI-relaties

De AI-boyfriend

Beeld door Jules van Beurden1

In mijn artikel ‘Een feministische analyse van AI-relaties - De AI-girlfriend’ werd beschreven hoe AI-companions geen toekomstvisie meer zijn, maar een dagelijkse realiteit. Daarbij liet ik zien dat vooral de AI-girlfriend dominant is: een vrouwelijke, gehoorzame digitale partner die bestaande genderstereotypen reproduceert. Deze vorm van digitale intimiteit weerspiegelt bredere maatschappelijke machtsstructuren waarin vrouwelijkheid wordt gereduceerd tot beschikbaarheid en dienstbaarheid. Zo dreigen AI-companions oude ongelijkwaardige relationele modellen te normaliseren in een nieuwe vorm.

Maar veel van jullie vroegen zich af; hoe zit het met de AI-boyfriend? 

De AI-boyfriend als veilige haven

Als je recente artikelen en podcast over mensen met AI-companions luistert, valt je misschien iets op: veel bronnen zijn vrouwen. Bekijk eens een subreddit zoals r/MyBoyfriendIsAI en r/AIRelationships, daar zul je vrouwen aantreffen met AI-boyfriends. In een enquête uit 2025 ontdekte het Wheatley Institute van de Brigham Young University dat 31 procent van de ondervraagde jongvolwassen mannen dat ze contact hadden met een AI-companion, terwijl 23 procent van de jongvolwassen vrouwen hetzelfde zei. En er is één ding wat deze vrouwen gemeen hebben; velen zijn teleurgesteld in mannen. 

Dat vrouwen in deze context zo zichtbaar zijn, is volgens mij geen toeval. Het lijkt erop dat vrouwen gewoonweg zo gefrustreerd zijn dat ze behoefte hebben aan een AI-boyfriend. In een enquête van het Pew Research Center uit 2020 zei een meerderheid van de vrouwen dat daten de afgelopen tien jaar moeilijker is geworden. Zelfs 65 procent zei dat ze tijdens een date wel eens lastiggevallen zijn.

In die context wordt de AI-boyfriend geen romantische fantasie, maar een begrijpelijke uitwijkroute: een relatievorm zonder dreiging, zonder grensoverschrijding en zonder de emotionele uitputting die heteroseksueel daten voor veel vrouwen inmiddels met zich meebrengt. De opkomst van de AI-boyfriend moet daarom gelezen worden tegen de achtergrond van groeiende polarisatie tussen mannen en vrouwen. Waar mannen zich steeds vaker aangetrokken voelen tot controleerbare, gehoorzame AI-partners, zoeken vrouwen in AI-boyfriends juist bescherming tegen een datingcultuur die voor hen onveilig en teleurstellend is geworden. Hetzelfde fenomeen, de AI-companion, krijgt zo een fundamenteel andere betekenis, afhankelijk van wie erin stapt en waarom.

Polarisatie als voedingsbodem

Dit zie je ook terug in een analyse van opiniepeilingen in The Economist  uit twintig rijke landen, waarbij gebruik werd gemaakt van de European Social Survey, de Amerikaanse General Social Survey en de Korean Social Survey. Twintig jaar geleden was er weinig verschil tussen mannen en vrouwen in de leeftijd van 18 tot 29 jaar op een zelfgerapporteerde schaal van 1 tot 10, van zeer liberaal tot zeer conservatief. Maar uit bovenstaande analyse bleek dat de kloof in 2020 0,75 bedroeg. Met andere woorden, in 2020 waren jonge mannen slechts iets meer geneigd om zichzelf als liberaal te omschrijven dan als conservatief, met een verschil van slechts twee procentpunten. Jonge vrouwen neigden echter veel meer naar links dan naar rechts, met een verschil van maar liefst 27 procentpunten.

Voor jonge vrouwen behoren de successen van vorige generaties feministen, die de kansen van vrouwen op de werkvloer en in het openbare leven enorm hebben vergroot, tot het verleden. Zij maken zich zorgen over aanhoudende onrechtvaardigheden, van mannelijk geweld tot abortuswetten en loonverschillen tot het feit dat vrouwen een onevenredig groot deel van het huishouden en de zorg voor kinderen op zich nemen. Een aanzienlijk deel van de mannen lijkt daar luidruchtig tegen te zijn. 

Vrouwen zijn hierdoor meer van hun partners gaan verwachten. Waar vrouwen voorheen afhankelijk waren van mannen en een huwelijk om bijvoorbeeld een bankrekening te openen is dat nu niet meer het geval. Geld en zekerheid is niet meer genoeg en mannen lijken dit beangstigend te vinden. Plotseling is het voor vrouwen belangrijk dat je een persoonlijkheid hebt en, als bare minimum, je je als man zorgen maakt om het feit dat vrouwen niet eens overal zeggenschap hebben over hun eigen lichaam. 

En dan hebben we het nog niet eens over de giftige dating goeroes die jonge mannen momenteel volgen. Er is een breed scala aan sigarenrokende, haat spuwende mannen die datingadvies geven; van het kleineren van alleenstaande moeders, het uitschelden van vrouwen omdat ze seks hebben, het bodyshamen van jonge vrouwen en het aanmoedigen van fysiek of emotioneel geweld tegen vrouwen. En deze denkbeelden blijven bovendien niet beperkt tot de online datingwereld: ze sijpelen door in het dagelijks leven en dragen bij aan een bredere cultuur waarin vrouwen zich ook daarbuiten steeds vaker onveilig voelen. 

Helaas nemen, zoals ik in mijn vorige artikel al beschreef, veel mannen dit advies over en gaat het te ver om een vrouw als mens te zien. Deze nemen liever de makkelijker route en grijpen naar een virtuele, geprogrammeerde vrouw die altijd lief is, nooit tegenspraak bied en zich moeiteloos voegt naar de wensen van de gebruiker. 

De hoeveelheid giftige onzin die vrouwen online en in het echte leven over zich heen krijgen van mannen is enorm. Het gaat hier om two sides of the same coin; bovenstaande is volgens mij precies dezelfde reden waarom steeds meer vrouwen grijpen naar een AI-boyfriend; juist iets wat wel je mening waardeert, naar je luistert en je in ieder geval ziet als volwaardig mens. Als je een alternatieve, respectvolle, lieve, zorgzame AI-boyfriend hebt, waarom zou je dat dan niet doen?

AI-liefde door een vrouwelijke lens

Je zal je nu misschien afvragen; waarom heb ik zo’n andere mening over AI-boyfriends vs. AI-girlfriends? Dit is omdat ik betwijfel of vrouwen, net als ik eerder beschreef over mannen, geen behoefte hebben aan wrijving en geen tolerantie hebben voor de inspanningen die liefde met zich meebrengt. In het echte leven doen vrouwen in vergelijking met hun mannelijke partners al veel meer ‘emotiewerk’: luisteren, aanmoedigen, rekening houden met gevoelens van mannen en hun eigen gevoelens reguleren. 

Ik denk dat degenen die AI-boyfriends hebben gewoon moe zijn van het zwoegen voor iemand die minder goed luistert dan een robot en hebben ze behoefte aan een welverdiende pauze. Op Reddit zie je bijvoorbeeld dat vrouwen veel meer dan mannen samen komen om over hun AI-boyfriends te praten: ze delen grappige chatbot-citaten of prompts om de AI-boyfriend te trainen in hoe te reageren en troosten elkaar wanneer een systeemupdate de partner van wie ze zijn gaan houden wegvaagt. 

Sommige vrouwen lijken AI-boyfriends te gebruiken om erachter te komen wat ze seksueel of romantisch leuk vinden. Verkenning is namelijk niet altijd makkelijk in een cultuur die van vrouwen verwacht dat ze voldoen aan conventionele ideeën over aantrekkelijkheid en wanneer je altijd iedereen tevreden moet stellen. Met een AI-boyfriend kan je op een veilige manier ontdekken; je hoeft er niet op een bepaalde manier uit te zien, je op een bepaalde manier te gedragen of vrouwelijkheid uit te stralen. 

Dat zijn hele andere voorwaarden dan bij AI-girlfriends, waarbij verwacht wordt dat zij mannen hun fantasieën op maat bediend worden en hun voorkeuren zonder tegenspraak ingewilligd. 

Als escapisme geen oplossing is

Maar ook hier zie ik dat vrouwen de ‘perfecte’ partner voor zichzelf maken. Ik geloof dat we niet het idee moeten versterken dat iemand aan elke eis of elk verzoek dat je stelt moet voldoen. Simpel gezegd, als vrouwen inderdaad verlangen naar een man die altijd openstaat voor hen en aan al hun wensen voldoet, is een AI-boyfriend de beste optie. Wat kan er immers misgaan met een partner die nooit rommel maakt of zijn ondergoed op de grond laat liggen. 

Escapisme kan te ver gaan. Ook hier ben ik kritisch open maak in mij zorgen dat AI-companion gebruikers worden meegezogen door het gemakt van wrijvingsloze relaties: ze verliezen geduld voor de complexiteit van de mens, raken uit de praktijk van het harde werk van een partnerschap en verliezen de voordelen uit het oog die voortkomen uit samen met iemand groeien. 

Maar de opkomst van zowel de AI-girlfriend als de AI-boyfriend komt voort uit dezelfde bron: een steeds verder escalerende polarisatie tussen mannen en vrouwen. Het is two sides of the same coin. In beide gevallen fungeert de AI-companion als alternatief voor een menselijke relatie die als te complex wordt ervaren. Het verschil zit niet in de oorzaak, maar in de richting waarin die frustratie zich uit.

Bij mannen vertaalt die polarisatie zich vaak in een verlangen naar controle. De AI-girlfriend belichaamt een partner die gehoorzaamt, bevestigt en nooit grenzen stelt; een digitale oplossing voor de angst voor vrouwen als autonome mensen met een eigen wil en emoties. Bij vrouwen daarentegen uit dezelfde polarisatie zich als vermijding en bescherming. De AI-boyfriend wordt aantrekkelijk omdat hij geen bedreiging vormt: hij overschrijdt geen grenzen, kleineert niet en stelt vrouwen niet bloot aan de onveiligheid en teleurstelling die het hedendaagse daten voor velen kenmerkt.

Beide vormen van AI-companions zijn dus geen tegengestelde fenomenen, maar spiegelbeelden. Ze komen voort uit hetzelfde falen van onze relationele cultuur en leggen bloot hoe diep het wantrouwen tussen mannen en vrouwen inmiddels is geworteld..

Uiteindelijk is een toekomst met AI-companions al werkelijkheid. Om een toekomst te voorkomen waarin we besluiten dat een AI-companion beter is dan een echt mens, moeten we ons kritisch blijven waar die drang naar AI-companions vandaan komt. En of het nou gaat om AI-girlfriends of boyfriends, de angst voor vrouwen als mens met een mening en gevoelens ligt hier bij beiden ten grondslag.

Steun LOVER!
LOVER draait sinds de start in 1974 volledig op vrijwilligers en donaties. Wil je dat een van Nederlands oudste feministische tijdschriften blijft bestaan? Help ons door een (eenmalige) donatie. Elke euro is welkom en wordt gewaardeerd. Meer informatie vind je hier.