290710 0
290710 0
• 29 jul 2010

ratten en kwartels

en de biologie van homoseksualiteit

Als een wereldvreemde Willie Wortel die in de kelder bij zuster Clivia al jaren onverdroten werkt aan een pilletje waarmee je een slecht mens in een goed mens kunt veranderen, zo zijn wetenschappers al 35 jaar (niet al veel langer?) op zoek naar de oorzaak van homoseksualiteit. Miljoenen aan belastinggeld zijn besteed, duizenden kwartels en ratten gemaltraiteerd in een poging iets te vinden waar niemand op zit te wachten. De nieuwste aflevering van deze treurige saga blijkt een krantenkop waard, maar LOVER’s webredacteur houdt de uitkomsten tegen het licht en lanceert een nieuwe onderzoeksvraag: wat is de oorzaak van deze zinloze zoektocht?

Het is alweer een half jaar geleden dat de Luikse endocrinoloog Jacques Balthazart zijn boek Biologie de l’homosexualité publiceerde. Een boek dat in zijn taalgebied veel stof heeft doen opwaaien en afgelopen week nog eens in La Libre werd besproken. Twintig jaar onderzoek naar homoseksueel gedrag bij proefdieren vindt daarin zijn weerslag en Balthazart waagt zich zelfs aan een conclusie over de biologische oorzaak van homoseksualiteit. Dat wekt hoge verwachtingen.

Bij de conclusie bekruipt mij echter al een licht gevoel van teleurstelling: wie homoseksueel is, heeft daar niet voor gekozen, maar is zo geboren. Dat wisten we toch al en vooral: is het belangrijk dat te weten? Om tot deze slotsom te komen heeft Balthazart talrijke experimenten uitgevoerd, waarin hij bij zijn ratten en kwartels homoseksualiteit wist te veroorzaken door een klein gebiedje in de hersenen te beschadigen of in het embryonale stadium bloot te stellen aan een ongewone hormoonbalans.

“Als we gedurende een bepaalde fase in de ontwikkeling testosteron toevoegen aan vrouwelijke embryo’s of de werking van testosteron bij mannelijke embryo’s blokkeren, dan merken we dat deze dieren op volwassen leeftijd seksueel gedrag vertonen dat karakteristiek is voor het tegenovergestelde geslacht, terwijl de lichaamsvormen en genitaliën niet zijn veranderd.”

Wat is hier aan de hand? Welke aannames omtrent homoseksualiteit liggen aan dit onderzoek ten grondslag? Leven we nog in de tijd dat homo’s en lesbienne’s als “geïnverteerden” werden gezien en men zich afvroeg wie van de twee "het vrouwtje" was? Gaat zelfs de wetenschap nog uit van achterhaalde stereotyperingen? Is alleen de mannelijke rat die zich als vrouwtje aanbiedt homoseksueel of ook het mannetje dat van die beschikbaarheid gebruik maakt? En wat is het in testosteron gedrenkte wijfje dat een willig mannetje bespringt? I smell a whole lot of rats.

Afgezien van hoe weinig overtuigend dergelijk onderzoek is, blijft bij mij vooral de vraag hangen naar het waarom ervan. Jacques Balthazart geeft tegenover de journaliste van La Libre blijk van nobele intenties: door te bewijzen dat homoseksualiteit een biologische oorzaak heeft, hoopt hij de “schuld” bij homo’s (en hun ouders!) weg te halen en zo homofobie de wind uit de zeilen te nemen. Ik vrees dat deze goede bedoelingen niet veel zoden aan de dijk zullen zetten. Ten eerste is het zoeken naar een oorzaak van homoseksualiteit op zichzelf al een bevestiging van problematiseren ervan. Iets wat geen blaam verdient, behoeft ook geen excuus. En het simpelweg aanwijzen van een andere zondebok helpt ons niet om schaamte en schuld voorbij te komen. Verder zal het vinden van een homogen of endocrinologische factoren bij het ontstaan van homoseksualiteit bestaande homofobie niet wegnemen. Angst laat zich niet wegrationaliseren. Voor mensen die dat persé willen openen zich misschien zelfs wegen (prenataal onderzoek, opteren voor abortus bij verhoogd risico) om homoseksualiteit te “voorkomen”.

Misschien tijd voor een onderzoek naar de oorzaken van homofobie?

Het artikel in La Libre kun je hier lezen.

Uw reactie

Uw reactie

janiek

vrijdag 27 aug 2010 00:00

@ Marie-Christine: het omgekeerde schijnt al wel mogelijk te zijn:

http://www.gk.nl/index.php?id=9&a=bericht&bericht=8141

Marie-Christine

dinsdag 24 aug 2010 00:00

Ingewikkeld. Wat wil men nu aantonen? Dat het net zoiets is als Rode Hond?
Maar goed, er zijn wel praktische toepassingen te bedenken!
Als ik het goed begrijp, kan ik dus kiezen of ik mijn kindje op mannen of op vrouwen wil laten vallen! Handig, misschien zet ik wel liever een lesbienne op de wereld....

adam

vrijdag 6 aug 2010 00:00

Ik vind het hoogtijd dat de discussies over homoseksualiteit volwassen worden. Er is teveel kinderachtig gedoe eromheen omdat de taboe zo sterk is (geweest). Wat maakt het nou uit wat de oorsprong en oorzak van (homo)seksuele gevoelens zijn, behalve wetenschappelijke nieuwsgierigheid? Uiteindelijk is de vraag of het moet worden gecontroleerd en zowel waarom en door wie (wie bepaald EN door wie gecontrolleerd)? Anti-discriminatie cultuur heeft al lang gelijk dat discriminatie tegen mensen op basis van seksuele voorkeur niet eerlijk is. Toch realiseer ik dat er culturen van seksuele repressie die te sterk zijn om door alle aanhangers te worden opgezegd. Dus komt er, denk ik, een post-geloof cultuur waarmee diverse vormen van seksuele repressie als gustig zullen blijven worden gezien. Dat kan alles inhouden van masturbatie reduceren tot seks binnen het huwelijk op een lage niveau te houden, dating veel langzamer te laten lopen, of homoseksuele uitingen te represseren om verschillende redenen.

Ik denk niet dat zulke seks-repressief cultuur verplicht zal worden gemaakt. Eerder gaan mensen denk ik op vrijwillig basis hun seksualiteit controleren en regeren op een manier waarmee ze sociale goedvinding en zelf-waardering bereiken. Voor mensen die hun (homo)seksualiteit willen represseren, medicijn en andere therapeutische ingrepen zullen aantrekkelijk zijn, denk ik, net als alle ingrepen om te stoppen met roken of een bepaalde gewicht of lichaamsbouw te krijgen. Ik denk niet dat homoseksualiteit of andere vormen van seksualiteit hierdoor minder zullen worden. Integendeel denk ik dat ze juist schaarser en daardoor plezieriger worden gemaakt. Het is gewoon het doorevolueren van het westerse cultuur van controle en beperkte toelating. Steeds meer van hetzelfde dus.

Niels Vonberg

zondag 1 aug 2010 00:00

Ja, wat ongelooflijk irritant dat mensen homoseksualiteit zo graag willen reduceren tot een bio-deterministisch geneuzel!

Seksualiteit (:alle varianten daarvan) laat zich niet alleen bepalen door het lichaam. Zoals Karin Spaink al schreef in de conclusie van haar essay 'M/V : doorhalen wat niet van toepassing is (M/V, doorhalen wat niet van toepassing is, Karin Spaink, Nijgh & Ditmar 1998)

"En ten slotte lijkt het me een goed plan in kwesties van sekse en geslacht niet langer te redetwisten over natuur versus cultuur, over biologie versus opvoeding. Die twee begrippen zijn recursief en gaan zwanger van vooronderstellingen. Er is geen natuur versus cultuur. Er is alleen mixtuur."

Dat wil niet zeggen dat een wetenschappelijk per se onzinnig is, maar het ligt eraan wat ermee wordt gedaan. Helaas blijkt maar al te vaak dat 'afwijkingen' in het lichaam worden gesitueerd waarna vervolgens naar methoden wordt gezocht om er controle op te krijgen. Als dat leidt tot zelfbeschikking en ontwikkeling vanuit het subject zelf is dat ok, lijkt mij. In het boek 'Science and Homosexualities' (Rosario, Routledge 1997)wordt er een aardige indruk gegeven hoe wetenschappelijk onderzoek heeft bijgedragen aan de accpetatie van - laten we zeggen - non-heteronormatieve seksualiteiten.

Helaas blijkt maar al te vaak dat wanneer 'afwijkingen' worden gesitueerd op een bepaalde plek (of dat nou in het lichaam, genen of hormoonspiegel is) dat er dan door veel mensen methoden worden ontwikkeld om daar controle op te krijgen. Ziedaar de mixtuur van Spaink: de homoseksuele identiteit is een mengsel van lichamelijke oorsprong en de interpretatie die cultuur daaraan geeft. Die cultuur is op zijn beurt vaak onderdrukkend wanneer het gaat om homoseksualiteit en vormt die homoseksualiteit ook. Dus al zou de conclusie van het onderzoek dat lesbiennes compleet natuurlijk zijn in hun seksuele gedrag, zou dat dan ook homo-haters tegenhouden wanneer zij een lesbo in elkaar willen slaan?

Seksuele onderdrukking en repressie is onderdeel van vrijwel elke cultuur en maatschappij. Of is dat ook in onze hersens of DNA bepaald?