271010 0
271010 0
Janiek Kistemaker • 2 jan 2011

verwende prinsesjes (3)

het sprookje van de seksualisering

Na een onbedoelde radiostilte pakken we Elma Drayer’s Verwende Prinsesjes weer op. Het zesde hoofdstuk gaat over de recente hype rond de seksualisering of pornoficatie van onze samenleving. Met haar niet te evenaren talent voor het kiezen van het juiste citaat om een publicatie of een wetenschappelijk onderzoek onderuit te halen, volgt zij de hele commotie. Om tot de conclusie te komen dat er niets nieuws onder de zon is en al helemaal niet iets wat tot onmiddellijke actie van de kant van de overheid zou moeten leiden. Of toch? Aan het eind van haar betoog legt zij de vinger op een wel heel zere plek.

Eind 2007 kwam de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid met het rapport Identificatie met Nederland, waarin een hoofdstuk was opgenomen met als titel Het seksuele mijnenveld. Eerder dat jaar was de documentaire Beperkt houdbaar van Sunny Bergman uitgekomen en in het voorjaar van 2008 verscheen Slow sex: een erotisch beschavingsoffensief van de linkse denktank Waterland. Was er jarenlang nauwelijks enig kritisch geluid te horen geweest over de seksuele mores hier te lande, opeens was het een thema dat volop in de schijnwerpers stond.

Myrthe Hilkens kwam in november 2008 met haar boek McSex: De pornoficatie van de samenleving en diezelfde maand werd de documentaire Sex sells van Mildred Roethof uitgezonden. Van grote invloed lijkt ook het onderzoek Taskforce Report on the Sexualization of Girls uit 2007 van de American Psychological Association te zijn geweest. Het werd tot in beleidsnota’s van de overheid veelvuldig aangehaald.

Dat is het meest opvallende aan de hype: de overheid trekt zich de plotselinge bezorgdheid aan en ziet ‘de seksualisering van de maatschappij’ als een ‘nieuwe uitdaging in het emancipatieproces’. In de nota Meer kansen voor vrouwen. Emancipatiebeleid 2008-2011 spreekt toenmalig minister Ronald Plasterk van ‘portrettering van meisjes en vrouwen als lustobject, onhaalbare schoonheidsidealen en de toenemende vercommercialisering en seksualisering van het vrouwelijk lichaam in de media’. Hier was in de eerste plaats gedegen onderzoek nodig, vond de minister.

Toen de resultaten daarvan in april 2009 verschenen, bleek dat de onderzoekers – met merkbare tegenzin, aldus Drayer – ‘bij elk gevonden verband vooralsnog moesten concluderen dat we niets kunnen zeggen over “de kip en het ei”. Veroorzaken de media bepaalde gevoelens, gedachten en gedrag, of kiezen jongeren juist die media die aansluiten bij hun eigen visie en behoeften?’ Deze uitkomsten kregen weinig belangstelling en de minister werd er niet door van zijn plannen tot ingrijpen via het onderwijs afgebracht. Er volgde nog een onrustbarend onderzoek, het rapport Grenzeloze generatie van onderzoeksbureau Motivaction, dat door Drayer als het zoveelste vals alarm wordt afgeserveerd.

Ondertussen ontkent Elma Drayer niet dat schoonheidsidealen alles met seks te maken hebben. Alleen, zij tilt er niet zo zwaar aan. In een luchtig gebrachte anecdote over verschil en overeenkomst tussen haarzelf en haar twintigjarige dochter schrijft zij: “Ik zie haar ontharingsijver hoofdschuddend aan. Maar is die een teken van toenemende seksualisering? Van een geperverteerde moraal? Welnee. Mijn dochter is een gehoorzaam kind van haar tijd. Net als ik dat was.” Waarmee zij doelt op de tijd dat zij zelf rondliep in ‘T-shirts en bloesjes waar de tepels onbekommerd doorheen schemerden’.

Nee, waar Drayer zich op haar beurt wel met gepaste zorg en verontwaardiging over verwondert, is dat ‘verkrachting, ook in groepsverband, nog steeds zo onwaarschijnlijk lauw wordt aangepakt’. Vervolgens schetst zij twee voorvallen waarin op een wel heel klassieke wijze op verkrachting wordt gereageerd, namelijk door het slachtoffer te verwijten niet duidelijk genoeg te zijn geweest over haar ongenoegen met de gang van zaken. Het verbaast haar ‘dat over dit soort incidenten nauwelijks deining ontstaat. Ook niet bij vrouwen als Sunny Bergman, Myrthe Hilkens en Stine Jensen, die zich zo druk maken over onze seksuele moraal. Sowieso verbaast het mij dat er in dit debat zo weinig belangstelling is voor de rol van de jongens. Waarom wordt er toch zo exclusief op de meisjes ingezoomd? Waarom moet hen weerbaarheid worden bijgebracht?’

Zij waarschuwt: “Hier ligt immers een oude mythe op de loer. Door zo ijverig op de meisjes in te zoomen onderschrijven zij stilzwijgend de idee dat vrouwen verantwoording dragen voor wat mannen uitspoken. Het is dezelfde ideologie als waarmee de islam het hoofddoekgebod rechtvaardigt.” Waarop zij verheugd constateert dat de overheid dit, blijkens een brief aan de Kamer van staatssecretaris Jet Bussemaker van november 2009, uiteindelijk wel onder de aandacht heeft.

LOVER is benieuwd naar hoe haar lezers het hele debat rond deze thematiek hebben ervaren en of en hoe zij daarin een ‘nieuwe uitdaging in het emancipatieproces’ zien.

Lees ook de nummers één en twee uit deze serie!

Uw reactie

Uw reactie

Anita Kuppens

maandag 10 jan 2011 00:00

Beste Renzo,

Het lijkt mij sowieso verstandig om vraagtekens bij mannen te plaatsen, overal. Dus ook in het onderwijs.
Maar het is natuurlijk van de zotte om te verwachten dat de overheid de seksuele moraal van mannen gaat regelen.
Mij hoor je niet zeggen dat er geen mannen bestaan met een prima seksuele moraal. Mogelijk een onderzoek waard om eens na te gaan hoe die daar aan gekomen zijn. Het blijft een feit dat het met name en bijna alleen mannen zijn die seksuele delicten plegen. En dat zal uiteindelijk toch iets te maken hebben met de manier waarop zij het een en ander over seksualiteit geleerd dan wel ervaren hebben.

janiek

zondag 9 jan 2011 00:00

@ Esther Barfoot: dank voor de tip!

Esther Barfoot

woensdag 5 jan 2011 00:00

Tip: zet onder deze post de links naar de vorige twee posts over dit onderwerp. En voeg een zoekfunctie toe aan jullie site, met name het archief.

Anita Kuppens

woensdag 5 jan 2011 00:00

Gezien de recente uitwassen van seksueel misbruik in de kinderopvang vind ik het geen overbodige luxe mannen inderdaad eens het een en ander aan seksuele moraal bij te brengen. Maar het blijft een lastige kwestie en zeker door de overheid niet zomaar te regelen. Misschien is het een andere discussie maar wat vinden overige Lover lezers van de stelling dat er geen mannen meer in de kinderopvang mogen werken? Deze stelling is wat mij betreft in de media nogal snel onderuit gehaald met het argument dat dat een te emotionele reactie is. Maar wat mij betreft nog wel het doordenken waard.
Tja uitingen van seksualiteit in de media. Ik vind sommige ervan toch ook wel weer smaakvol en leerzaam, zoals Lady GaGa bijvoorbeeld.

adam

dinsdag 4 jan 2011 00:00

Is de hoeveelheid uitingen van seksualiteit toegenomen of zijn die uitingen alleen maar minder subtiel dan vroeger? Als er wat aan seksualisering wordt gedaan, dan moet het ook om subtiele uitingen die als minder smaakloos worden gezien. Het zou oneerlijk zijn als expliciete uitingen worden aangepaakt terwijl subtiele uitingen gewoon doorgaan, en misschien zelfs sterker zo met de gevoel dat mensen daarmee lekker ondeugend bezig zijn.