De stilte rondom een onvervulde kinderwens

Illustration by Hanna Lazar on Unsplash

Een kinderwens klinkt zo onschuldig en simpel: ik wens me een kind en dan gaat die wens vast in vervulling. Helaas weten veel mensen dat het niet zo gemakkelijk is, om uiteenlopende redenen. De onvervulde kinderwens wordt niet besproken, blijft in stilte gehuld, alsof het iets is wat alleen maar binnenin mensen mag bestaan, alsof het te privé is om te bespreken.

Door die stilte begon mijn reis heel eenzaam en alleen. Ik wist niet hoe normaal het was om een miskraam te hebben. Ik had geen voorbeelden van anderen, geen leidraad om te bepalen hoe ik ermee om moest gaan. Pas later begreep ik dat ik zeker niet alleen was, sterker nog: dat bijna iedereen die met een onvervulde kinderwens en vruchtbaarheidsproblemen worstelt, zich óók erg alleen voelt.

De maatschappij verwacht dat we privézaken als een kinderwens alleen moeten dragen en verwerken. Andere mensen mogen het niet zien, want dat voelt te kwetsbaar. Het mag anderen ook zeker niet storen in hun geluk. Een vriendin was een keer op een verjaardagsfeest, toen een van de andere gasten aankondigde dat ze iets wilde vertellen. Blijkbaar wist iedereen het goede nieuws al, behalve mijn vriendin. De vrouw gaf haar lachend een envelop en iedereen keek vol blije verwachting toe hoe mijn vriendin die opende. Mijn vriendin begreep al wat er ging komen. Terwijl ze de echofoto langzaam uit de envelop haalde, nam ze zichzelf streng voor om blij en opgewekt te reageren. Voor haar eigen emoties was op dat moment geen ruimte en dus moest ze die diep wegstoppen. De steek van jaloezie en de pijn die ze voelde om haar eigen kinderwens, kon ze niet uiten.

De verwachting is dat iedereen blij reageert op een zwangerschapsaankondiging. Dat is sociaal wenselijk gedrag. Voor eigen verdriet is geen ruimte, want daarmee verstoor je het blije moment en het geluk van de ander. Dit machteloze ongemak is het gevolg van de enorme stilte rondom onvervulde kinderwensen en vruchtbaarheidsproblemen. Hoe fijn zou het zijn als beide naast elkaar kunnen bestaan: de blijdschap om een zwangerschap en het verdriet om een onvervulde kinderwens? Het ene doet niets af aan het andere.

Het onbegrip dat er nu heerst, leidt tot moeilijke situaties en vaak verkeerde opmerkingen. Ik heb er ook veel gehad. Mensen die zo’n verdriet niet kennen, zeggen snel iets wat pijnlijk is en niet helpt. Na mijn eerste miskraam kreeg ik te horen dat ik nu in ieder geval wel wist dat ik zwanger kon worden. Dit is iets wat veel mensen te horen krijgen. Op het moment dat iemand bezig is een miskraam te verwerken, doet zo’n opmerking af aan het verdriet dat je hebt. Het geeft je het gevoel dat je je maar snel over deze hobbel op je pad heen moet zetten. Terwijl het juist zo belangrijk is om elk verdriet, hoe kort de zwangerschap ook duurde, goed te verwerken. Daarnaast betekent een miskraam niet per se dat diegene later wél een gezond kind ter wereld brengt, dus eigenlijk klopt de aanname niet.

Voor mij zorgden dit soort woorden ervoor dat ik minder graag over mijn verdriet en zorgen praatte. Maar juist wanneer we meer spreken over deze pijnlijke dingen in het leven, komt er ruimte voor begrip. De meeste mensen bedoelen het goed, maar door gebrek aan kennis over het onderwerp zeggen ze dan toch het verkeerde.

De stilte leeft in de maatschappij en daarmee ook in ons. Als ik naar mezelf kijk, komt mijn stilte deels voort uit schaamte. Heel diep van binnen schaam ik mij voor mijn lichaam, voor het feit dat mijn lichaam moeite heeft om zwanger te worden én te blijven. In mijn hoofd was zwanger zijn het ultieme bewijs van een vrouwelijk lichaam. Een vraag die ik mij lange tijd stelde, was of ik wel een echte vrouw was als ik niet de mogelijkheid had om een kind te krijgen. De maatschappelijke verwachting en druk die ik voelde, was een tijd lang allesoverheersend en maakte dat ik mij afvroeg wat er mis met mij was, dat ik iets wat zo natuurlijk was als zwanger worden niet lukte. Pas later begon ik te begrijpen dat het om een verwachting ging die buiten mijzelf lag. Het was een maatschappelijke verwachting, niet een eigen verwachting. Nadat ik meer kennis had over de medische kant van vruchtbaarheidsproblemen en begreep hoeveel mensen met dezelfde problemen worstelen, kon ik het wegzetten als een lichamelijk probleem en niet meer als een fout van mezelf.

Nu probeer ik de stilte te doorbreken. Ik wil niet langer stil zijn en mijn verdriet en boosheid verstoppen. Ik wil onvervulde kinderwensen en de vruchtbaarheidsproblemen bespreekbaar maken en zo aanwezig laten zijn als nodig is. En het is nodig.

Ik begin met mijn eigen verhaal en mijn eigen omgeving. Ik zwijg niet langer over mijn problemen. Als iemand mij vraagt of ik een kinderwens heb, vertel ik mijn verhaal. Daarnaast heb ik een boek geschreven over mijn ervaringen en de problemen rondom kinderwens en vruchtbaarheid die nog veelal onbesproken blijven. Hiermee hoop ik anderen die net als ik midden in een kinderwens zitten erkenning te geven voor hun omgang met een onvervulde kinderwens en vruchtbaarheidsproblemen. Ik hoop dat het mensen helpt al hun gedachten en emoties als waardevol te zien en hun verhaal te delen met anderen. Om zo een stapje te zetten richting een meer begripvolle samenleving.

De contactgegevens van Aafke Valk zijn bij LOVER bekend. Uitgevers die interesse hebben om haar boek uit te geven, kunnen contact opnemen met de redactie van LOVER.

Steun LOVER!
LOVER draait uitsluitend op vrijwilligers en donaties. Wil je dat Nederlands oudste feministische tijdschrift blijft bestaan? Help ons door een (eenmalige) donatie. Elke euro is welkom en wordt gewaardeerd. Meer informatie vind je hier.
Meer LOVER? Volg ons op Instagram, LinkedIn en Facebook.